Đau Đầu

Phong kham BS Pham Nguyen Bao Quoc

Giới thiệu

Đau đầu là một trong những than phiền y khoa phổ biến nhất.

Phân loại

Đau đầu nguyên phát

Đau đầu nguyên phát là đau đầu không do các bệnh lý khác gây ra đau đầu.

Hơn 90% các cơn đau đầu nguyên phát thuộc một trong các loại sau:

Đau nửa đầu (Migrain)

  • Tái phát theo từng cơn, cơn đau kéo dài 4-72h.
  • Cơn đau có thể tái phát khi căng thẳng, kích thích (thị giác, âm thanh, mùi, ánh sáng), thay đổi thời tiết, vận động thể lực không thường xuyên, chu kỳ kinh nguyệt, nhịn đói, rối loạn giấc ngủ, rượu vang, bột ngọt, sô cô la, phô mai, cà phê, một số loại thuốc).
  • Thường xảy ra ở 1 bên đầu, 30% trường hợp đau đầu 2 bên
  • Đau theo nhịp đập, hoặc đau nhói
  • Trong cơn đau có thể kèm theo gồm buồn nôn, nôn, sợ ánh sáng, sợ âm thanh

Đau đầu kiểu căng thẳng (đau đầu căng cơ)

  • Đau mức độ nhẹ đến trung bình
  • Cơn đau kéo dài 30 phút – 7 ngày. 1-14 cơn mỗi tháng.
  • Đau 2 bên đầu, có thể đau vùng cổ gáy
  • Đau âm ỉ không theo nhịp đập, có cảm giác siết chặt hoặc ép chặt
  • Thường không kèm theo triệu chứng khác ngoài đau đầu (không buồn ói, không chóng mặt, không sợ ánh sáng và tiếng động).

Đau đầu cụm

  • Đau mức độ dữ dội, có thể đạt được cường độ tối đa sau vài phút khởi phát cơn đau
  • Cơn đau kéo dài 15 phút – 3 giờ. Cơn đau có thể tự khỏi.
  • Luôn đau 1 bên đầu, thường khởi phát ở vùng mắt hoặc thái dương
  • Đau giống như dao đâm, cảm giác đau sâu trong đầu, đau liên tục không theo nhịp
  • Cùng bên với cơn đau và có thể xuất hiện: sụp mi, co đồng tử, chảy nước mắt, chảy nước mũi, phù quanh ổ mắt, đổ mồ hôi mặt và nghẹt mũi.
  • Khởi phát nhạy cảm với sử dụng rượu.

Đau đầu thứ phát

Đau đầu thứ phát là đau đầu được xác định do 1 tình trạng bệnh lý nào đó gây ra. Được liệt kê ở phần nguyên nhân.

Đau đầu do u não đôi khi không đặc hiệu và giống với đau đầu Migrain hoặc đau đầu căng cơ.

Khi người bệnh có các yếu tố gợi ý đau đầu thứ phát liệt kê sau đây cần phải đi khám bác sĩ

Bệnh sử

  • Lớn hơn hoặc bằng 50 tuổi
  • Gần đây có chấn thương đầu hoặc cổ
  • Đang mang thai > 20 tuần, hoặc vừa mới sanh em bé
  • Tình trạng suy giảm miễn dịch (sử dụng corticoid, nhiễm HIV)
  • Đang điều trị thuốc kháng đông
  • Đang mắc bệnh tăng đông máu
  • Tiền căn ung thư
  • Nguy cơ ngộ độc khí CO (khói xe, lò sưởi)

Triệu chứng

  • Đau đầu xuất hiện đột ngột (đạt tối đa sau 1 phút)
  • Đau lần đầu tiên xuất hiện hoặc thay đổi tính chất đau đầu so với trước đây
  • Đau đầu xuất hiện kèm theo đau trong hốc mắt, hoặc có thay đổi thị giác (mờ mắt, nhìn thấy quầng sáng, nhìn một hình thành 2 hình), đỏ mắt chảy nước mắt.
  • Đau đầu thay đổi mức độ đau theo tư thế (đau tăng lên khi nằm hoặc khi ngồi)
  • Đau đầu khi gắng sức (ho, tập thể dục, giao hợp)
  • Đau đầu xuất hiện kèm đau cổ gáy.
  • Đau đầu ngày càng nặng dần kèm buồn ói
  • Đau đầu xuất hiện vào buổi sáng sau khi ngủ dậy

Dấu hiệu (được xác định bởi bác sĩ)

  • Thay đổi tình trạng ý thức và tâm thần (tiếp xúc chậm, lơ mơ, lú lẫn)
  • Dấu hiệu thiếu sót thần kinh (yếu nữa người, tê nữa người, nói khó, đi đứng loạng choạng)
  • Phù gai, hội chứng Horner, khiếm khuyết thị trường, giảm thị lực 1 bên mắt.
  • Đau vùng động mạch thái dương
  • Sốt, phát ban, hội chứng màng não, hoặc các dấu hiệu toàn thân khác

Cận lâm sàng cho triệu chứng đau đầu

Hình ảnh học

MRI sọ não là phương pháp thường được sử dụng để chẩn đoán các nguyên nhân đau đầu thứ phát.

Chỉ định khi nghi ngờ đau đầu thứ phát (được mô tả ở phần trên)

Chọc dò dịch não tủy

Khi nghi ngờ nguyên nhân đau đầu là nhiễm trùng, viêm, bệnh lý ác tính.

Các nguyên nhân đau đầu thứ phát

U di căn não

Nên nghĩ tới khi đau đầu mới xuất hiện trên người bệnh hơn 50 tuổi hoặc có bệnh lý ác tính ở các cơ quan khác.

Đau đầu ngày càng tăng dần, nôn ói. Đau tăng khi cúi cong người.

Có thể có yếu liệt chi, cơn động kinh, mờ mắt.

Nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương

Sốt, cổ gượng

Thay đổi ý thức

Viêm động mạch tế bào khổng lồ

Người bệnh trên 50 tuổi

Sốt, mệt mỏi, sụt cân, mờ mắt, đau khớp.

Chẩn đoán dựa vào hình ảnh học và sinh thiết

Đau dây thần kinh tam thoa

Đau một bên mặt

Đau như dao đâm hoặc điện giật

Cơn đau xuất hiện ngắn, đột ngột

Có thể cần chụp MRI não và mạch máu não

Máu tụ dưới màng cứng mạn tính

Đau đầu khởi phát âm thầm

Thay đổi nhận thức, ngủ gà, có thể kèm theo cơn động kinh.

Chẩn đoán dựa vào CT scan hoặc MRI sọ não

Đau do zona hoặc sau zona thần kinh.

Có kèm theo sang thương trên da.

Đau có thể kéo dài nhiều tháng.

Hypnic headache

Đau đầu trong giấc ngủ

Thường xuất hiện sau 50 tuổi

Đau từng cơ, kiểu đau âm ỉ, 2 bên đầu. Kéo dài 4h

Đau đầu khi ho nguyên phát

Thường xuất hiện sau 50 tuổi

Xuất hiện khi ho hoặc đi cầu

Nên chụp MRI để loại trừ tổn thương cấu trúc não

Huyết khối tĩnh mạch nội sọ

Đau đầu do xuất huyết não

Các bệnh lý răng hàm mặt

Áp xe răng có thể gây đau vùng mặt

Bệnh viêm xoang cấp tính, mạn tính

Chảy nước mũi, nghẹt mũi, sốt.

Đau âm ỉ, kiểu đè nén áp lực, đau 2 bên hoặc 1 bên, đau quanh ổ mắt.

Đau kéo dài nhiều ngày

Không nôn ói, không sợ ánh sáng tiếng động.

Không thường gặp

Đau đầu sau chấn thương

Có thể kéo dài nhiều tháng sau chấn thương

Đau đầu do cột sống cổ

Đau vùng cổ lan lên vùng gáy, thái dương.

Đau tăng khi xoay cổ

Tài liệu tham khảo:

1. Evaluation of headache in adults. Website: https://www.uptodate.com/contents/evaluation-of-headache-in-adults

Nếu quý khách có nhu cầu khám bệnh và tư vấn điều trị về vấn đề đau đầu xin liên hệ Phòng Khám BS. Bảo Quốc

Các bài viết về thần kinh tổng quát

Số lượt xem: 2.311